Shipper – nạn nhân của ngành công nghiệp bóc lột tại Trung Quốc

Càng về khuya, trời ngày càng lạnh và tuyết bắt đầu rơi nặng hạt. Trong đêm cuối cùng của kỳ nghỉ lễ Quốc khánh đầu tháng 10, hầu hết quán ăn và cửa hàng ở Bắc Kinh (Trung Quốc) đã tắt đèn, đóng cửa.

Theo South China Morning Post, anh Chai Fengning vẫn cần mẫn lái chiếc xe đạp điện màu đen, len lỏi khắp các con phố của thủ đô Trung Quốc trong bộ đồng phục màu vàng và chiếc mũ bảo hiểm của Meituan – ứng dụng giao hàng lớn nhất Trung Quốc.

Chàng trai 23 tuổi này trở thành tài xế giao đồ ăn toàn thời gian kể từ tháng trước, sau khi mất công việc lễ tân do khách sạn làm ăn thất bát. Với những người khác, kỳ nghỉ 8 ngày dịp Quốc khách và Trung thu là dịp trở về quê hương và đoàn tụ bên gia đình. Ngược lại, Chai ở lại Bắc Kinh – cách quê nhà Cam Túc hơn 1.200 km – để làm việc.

Kể từ khi dịch Covid-19 bùng phát tại Trung Quốc, các ứng dụng giao hàng trở thành dịch vụ thiết yếu, giúp người tiêu dùng nước này mua đồ ăn và đồ dùng sinh hoạt. Đây cũng là chiếc “phao cứu sinh” của những lao động mất việc làm.

shipper, giao hàng tại trung quốc, ngành công nghiệp giao hàng tại Trung Quốc

Một shipper của Meituan. Ảnh: Getty Images.

Làm công việc được xem là “hot” nhất thời điểm bấy giờ, song Chai cũng như hàng triệu shipper ở khắp Trung Quốc hoàn toàn không được hưởng bất kỳ phúc lợi lao động nào, ví dụ như lương tối thiểu, tiền tăng ca, nghỉ bệnh có lương, bảo hiểm y tế và xã hội…

Theo khảo sát của China Post và Express News, hơn 75% trong số 65.000 shipper Trung Quốc được hỏi cho biết họ kiếm chưa tới 5.000 NDT (747 USD) mỗi tháng, và hầu như không được hưởng bảo hiểm xã hội. Một nửa trong số họ phải làm việc ít nhất 10 giờ mỗi ngày, trong khi 60% kể chỉ được nghỉ 2 ngày hoặc ít hơn mỗi tháng.

“Cần phải thay đổi thực trạng này”, South China Morning Post dẫn lời ông Zhao Xiaomin – một nhà đầu tư và nghiên cứu độc lập trong lĩnh vực logistics tại Trung Quốc – khẳng định. “Hầu hết shipper chỉ được coi là đối tác. Họ tạo ra lợi nhuận và giá trị đích thực nhưng không được hưởng các phúc lợi cơ bản.

Một báo cáo khác của China Labour Bulletin vào tháng này cho thấy nhiều trường hợp tài xế không được trả lương trong đợt cao điểm của dịch Covid-19. Một tổ chức tổ chức thúc đẩy và bảo vệ quyền lợi người lao động tại Hong Kong (NGO) ghi nhận 25 cuộc biểu tình của giới tài xế.

shipper, giao hàng tại trung quốc, ngành công nghiệp giao hàng tại Trung Quốc

Hầu hết shipper tại Trung Quốc không được hưởng bảo hiểm xã hội. Ảnh: SCMP.

Huang Lihui là một nhân viên giao hàng cho ứng dụng Yunda Express tại Thượng Hải. Anh cho biết chưa bao giờ kỳ vọng được đóng bảo hiểm và cũng không quan tâm đến việc này. “Tôi chỉ nghĩ tới việc kiếm tiền. Gia đình tôi không ở đây nên tôi cũng không nghĩ nhiều về phúc lợi”, shipper 31 tuổi quê Hà Bắc chia sẻ.

Chi tiêu cho tiêu dùng và du lịch tại Trung Quốc trong kỳ nghỉ lễ dài 8 ngày hồi đầu tháng tăng vọt. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy sự hồi sinh của nền kinh tế 1,4 tỷ dân. Tuy nhiên, những tài xế giao hàng – hầu hết xuất thân từ các vùng nông thôn nghèo khó – vẫn phải vật lộn mưu sinh khi dịch Covid-19 cướp đi sinh kế của họ.

Theo số liệu từ Cục Bưu điện Nhà nước Trung Quốc, hơn 56 tỷ gói hàng được vận chuyển trong 9 tháng đầu năm, tăng 28% so với cùng kỳ năm ngoái. Nước này cũng sắp bước vào mùa lễ hội mua sắm trực tuyến lớn nhất trong năm, có tên là Singles Day, bắt đầu vào ngày 11/11.

Xếp xó bằng đại học để làm shipper

Cũng như Chai và Huang, Zhao Yinzhou – quê ở Hình Đài, tỉnh Hà Bắc – cũng tìm đến công việc giao hàng để kiếm sống trong thời điểm khó khăn. Zhao là cử nhân ngành quản trị nhân sự, có kinh nghiệm làm việc tại một công ty tuyển dụng và đào tạo ở Hàng Châu. Tuy nhiên, do gia đình gặp biến cố, Zhao đành từ bỏ công việc vào đầu năm.

Sau đó, anh tới Bắc Kinh để tìm kiếm việc làm ngay trước khi dịch Covid-19 bùng phát. “Nghĩ lại, tôi thấy vô cùng hối hận khi nghỉ việc nhưng giờ đã quá muộn rồi”, chàng trai 29 tuổi than thở. Hiện Zhao làm tài xế giao hàng cho Ele.me – ứng dụng giao hàng lớn thứ hai tại Trung Quốc.

Zhao cho biết mỗi tháng anh kiếm được khoảng 8.000 NDT (1.200 USD) bằng việc giao đồ ăn, nhiều hơn khoản lương 5.000 NDT từ công việc văn phòng, nhưng không có phúc lợi gì. Zhao không phải là trường hợp duy nhất phải bỏ công việc ổn định để tìm đến nghề shipper. Tại Trung Quốc, dự kiến có khoảng 8,74 triệu sinh viên đại học sẽ tốt nghiệp trong năm nay.

Song triển vọng công việc của họ rất mờ mịt do ảnh hưởng của dịch Covid-19. Theo báo cáo của Meituan, trong nửa đầu năm nay, ít nhất 60.000 thạc sĩ và 170.000 cử nhân Trung Quốc đã trở thành shipper. Khoảng 24,7% trong tổng số 2,95 triệu tài xế giao hàng sở hữu ít nhất một bằng đại học, tăng 6,7% so với năm ngoái.

Thị trường việc làm Trung Quốc đã trở nên ảm đạm từ trước khi đại dịch bùng phát. Cai, 44 tuổi, từng là chủ của một cửa hàng cà phê ở Bắc Kinh. Công việc kinh doanh đình trệ hồi 4 năm trước, khi chính quyền địa phương ra lệnh đóng các cửa hàng không phép. Cai trở thành shipper kể từ đó đến giờ.

Ban đầu, ông làm bán thời gian cho Meituan và nhanh chóng trở thành shipper toàn thời gian. Hy vọng có thêm nhiều đơn và được nhiều tiền hơn, Cai đầu tư một chiếc xe máy Honda thay vì xe đạp điện như các shipper khác. Cũng như nhiều tài xế khác, ông chọn ở lại Bắc Kinh trong kỳ nghỉ lễ, thay vì về quê nhà Hà Nam thăm gia đình.

Tuy nhiên, mọi chuyện không như ông mong đợi. “Đơn đặt hàng ít hơn và giá mỗi đơn cũng giảm rất nhiều so với thường lệ”, Cai cho biết. Trong khi đó, tài xế Chai chỉ nhận được 2 đơn hàng và kiếm được 35 NDT (5,2 USD) trong buổi trưa đầu tiên của kỳ nghỉ lễ hôm 1/10. “Nhiều cửa hàng đóng cửa và mọi người cũng thích ăn ở nhà trong kỳ nghỉ lễ”, Chai nói.

Ngành công nghiệp bóc lột

Zhang Xuelin, 38 tuổi, làm việc cho Sherpa’s – một dịch vụ giao đồ ăn cho người nước ngoài và tầng lớp giàu có ở Trung Quốc – cho biết anh từng kiếm tới 6.000 NDT mỗi tháng nhờ các khoản tip mà khách hàng cho thêm. Tuy nhiên, điều này diễn ra vài năm trước, khi các ứng dụng thanh toán trên thiết bị di động ở Trung Quốc còn trong giai đoạn sơ khai.

“Giờ thì họ dùng ứng dụng thanh toán nên cũng không có mấy tiền tip nữa. Vài năm trước, tiền tip của các shipper còn cao hơn tiền lương”, Zhang chia sẻ. Hiện tại, Zhang kiếm được khoảng 400 NDT (60 USD) mỗi ngày và tiết kiệm được khoảng 10.000 NDT mỗi tháng nếu thắt chặt chi tiêu hết mức.

Hồi tháng 2, chính quyền Bắc Kinh xác định tài xế giao đồ ăn là một nghề chính thức trong danh mục phân loại nghề nghiệp. Tuy nhiên, theo ghi nhận của SCMP, các tài xế được hỏi đều phàn nàn rằng công ty của họ bỏ qua các phúc lợi cơ bản. “Chúng tôi không có 5 loại bảo hiểm bắt buộc như thất nghiệp, sức khỏe, lương hưu… chỉ có bảo hiểm tai nạn thôi”, Zhao Yinzhou bức xúc.

Theo các tài xế, Meituan và Ele.me ngày càng đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe như rút ngắn thời gian hoàn thành đơn hàng và áp dụng các hình phạt nghiêm khắc nếu tài xế vi phạm quy định. Hai công ty giao hàng lớn nhất Trung Quốc sau đó đối mặt chỉ trích của dư luận về cách đối xử với tài xế. Tạp chí Renwu ghi nhận nhiều trường hợp tài xế của 2 công ty này vi phạm luật giao thông để hoàn thành đơn hàng một cách nhanh nhất.

shipper, giao hàng tại trung quốc, ngành công nghiệp giao hàng tại Trung Quốc

Nhiều tài xế bất chấp vi phạm luật giao thông để hoàn thành đơn hàng kịp tiến độ. Ảnh: WSJ.

Cai cho biết ông từng bị Meituan phạt 24 NDT/ngày trong tháng vừa rồi vì hủy 2 đơn hàng. Ông khẳng định bản thân không còn cách nào vì nhà hàng làm đồ ăn quá lâu. Nếu không hủy, đơn hàng sẽ bị muộn và kiểu gì ông cũng bị công ty phạt tiền vì chậm trễ.

“Tiền phạt ngày càng tăng. Trước đây, một khoản phạt chỉ khoảng 3 NDT, giờ đã tăng gấp 4 rồi”, ông Cai nói. Shipper này mô tả luật lệ này được đưa ra bởi những người có quyền lực và họ không hề quan tâm đến cuộc sống cũng như những khó khăn của cánh tài xế.

“Phản đối cũng vô ích thôi vì các chủ công ty không hề quan tâm đến tài xế”, Chai than thở. Còn Zhao Yinzhou cho biết anh đang chuẩn bị cho một kỳ thi tư vấn tâm lý vào tháng 12 và hy vọng có thể chuyển nghề. “Làm shipper không phải giải pháp lâu dài, tôi không thể làm nghề này mãi được”, Zhao thừa nhận.

Theo Người Đồng Hành

Australia travel news, Australia travel guides, Australia holiday destinations and Australia reviews Du lịch nhật bản, hướng dẫn du lịch Nhật và đánh giá địa điểm Nhật Bản Japan travel news, japan travel guides, japan holiday destinations and japan reviews
Tin liên quan

TIN TỨC CÙNG CHỦ ĐỀ

CEO người Việt của Telio thua kiện tại Singapore vì thiếu trung thực

Theo Tech in Asia, mới đây, Tòa án cấp cao Singapore yêu cầu ông Bùi Sỹ Phong - người sáng lập và CEO của nền tảng thương mại điện tử Việt Nam Telio... Xem thêm » 18/06/2021

Bill Gates: 'Đừng ai bỏ học như tôi'

Giống như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Oprah Winfrey, Bill Gates là tỷ phú từng bỏ học. Ông trở thành hình mẫu của rất nhiều người theo chủ nghĩa hoài nghi vào giáo... Xem thêm » 18/06/2021

Nhà đầu tư bí ẩn từng kiếm 'bộn tiền' nhờ rót vốn vào Alibaba

Quyết đoán đầu tư vào Alibaba, nhận lợi nhuận gấp hàng trăm lần Năm 1999, Benson Tam quyết định giúp đỡ bạn thân của mình là Joe Tsai thu xếp khoản đầu tư 500.000 USD... Xem thêm » 18/06/2021

Cách quản trị của Jeff Bezos khiến nhân viên Amazon kiệt sức

Đã có nhiều báo cáo, điều tra cho thấy điều kiện làm việc của các nhân viên giao hàng, kho bãi Amazon rất khắc nghiệt, với thời gian làm việc liên tục dài... Xem thêm » 17/06/2021

50 gia đình giàu nhất nước Mỹ sở hữu 1.200 tỷ USD

Trong báo cáo "Tài phiệt ngậm thìa vàng", Viện Nghiên cứu Chính sách (IPS) cho biết từ năm 1983 đến hết 2020, tổng tài sản của 50 gia đình giàu nhất nước Mỹ... Xem thêm » 17/06/2021

Tài sản của các gia tộc giàu nhất tại Mỹ tăng nhanh gấp 10 lần gia đình bình thường

Theo một báo cáo mới công bố của Viện nghiên cứu chính sách, có trụ sở tại Washington (Mỹ), năm 2020, tổng giá trị tài sản của 50 gia đình giàu nhất tại... Xem thêm » 17/06/2021

Tỷ phú Paul Tudor Jones - nhà đầu tư nổi tiếng Phố Wall

Tỷ phú Paul Tudor Jones là nhà sáng lập Tudor Investment Corporation, công ty quản lý cho các đối tác đầu tư của Paul, còn được coi là quỹ phòng hộ. Ông là... Xem thêm » 17/06/2021

Satya Nadella nối gót Bill Gates, trở thành CEO kiêm Chủ tịch HĐQT của Microsoft

Vào ngày 4 tháng 2 năm 2014, Microsoft có vị giám đốc điều hành mới, đó là người đứng đầu nền tảng đám mây Azure, Satya Nadella. Cựu CEO Steve Ballmer về hưu... Xem thêm » 17/06/2021

5 cuốn sách Bill Gates gợi ý nên đọc vào mùa hè này

Tỷ phú Bill Gates viết: “Có thể đó là vì cuộc sống của mọi người đang bị đảo lộn vì dịch Covid-19. Hoặc có thể là do tôi đã dành vài tháng qua... Xem thêm » 17/06/2021

Cắt tóc, gội đầu, karaoke, vũ trường, bi - a... phải đóng thuế 7%

Từ 1/8/2021, sẽ áp mức thuế giá trị gia tăng 5% và thuế thu nhập cá nhân 2% đối với hộ và cá nhân kinh doanh các dịch vụ tắm hơi, massage, karaoke,... Xem thêm » 17/06/2021

Doanh nghiệp khởi nghiệp: Không cạnh tranh, không lớn mạnh

Dựa trên kinh nghiệm từ ứng dụng thực tế và tiếp thị sáng tạo, nhiều CEO thành công đã đưa ra những lời khuyên về vòng quay cạnh tranh. Xem thêm » 17/06/2021

Tài sản tăng mạnh, giới tỷ phú Mỹ quyên góp từ thiện kỷ lục

Năm 2020, người Mỹ quyên góp kỷ lục 471,4 tỷ USD cho các quỹ từ thiện trong nước, mà phần lớn trong đó đến từ những người hoạt động trong ngành công nghệ.... Xem thêm » 17/06/2021

Với 200 triệu đồng, làm thế nào khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ?

Câu hỏi: Với số vốn 200 triệu đồng, tôi nên làm thế nào để có thể khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ? Dưới đây là phần tư vấn của Kevin Tùng Nguyễn,... Xem thêm » 17/06/2021

Số lượng công ty khởi nghiệp mới ở Israel đang trên đà sụt giảm

Số lượng công ty khởi nghiệp mới ở Israel đang trên đà suy giảm. Đây là kết luận được đưa ra trong báo cáo của Cơ quan Đổi mới Israel (IIA), công bố... Xem thêm » 16/06/2021

Tỷ phú Jack Ma đang làm gì?

Trả lời phỏng vấn trên chương trình Squawk Box của đài CNBC, Joe Tsai, Phó chủ tịch điều hành Alibaba, cho biết Jack Ma đang có một cuộc sống bình thường. “Ông ấy... Xem thêm » 16/06/2021

SoftBank sắp có nữ tỷ phú duy nhất trong HĐQT

Đang chờ sự chấp thuận của cổ đông vào ngày 23/6, tỷ phú Erikawa, 72 tuổi, sẽ là thành viên nữ duy nhất trong HĐQT sau khi Yuko Kawamoto, Giáo sư tại Đại... Xem thêm » 16/06/2021